Tuesday, 23 Oct 2018
Chia sẻ Trào Ngược Dạ Dày

Trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng là bệnh gì?

Trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng là bệnh gì?
Rate this post

Trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng thực chất là tên gọi khác của bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Vậy thực chất đây là căn bệnh như thế nào, triệu chứng và cách điều trị ra sao. Mời bạn đọc cùng tham khảo thêm về bệnh trào ngược dịch vị dạ dày với Tỳ Bách Thảo.

Cơ chế gây ra trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng

Trong cấu tạo cơ thể, thực quản và dạ dày được nối với nhau bởi cơ vòng thực quản dưới, có tác dụng giữ không cho dịch vị dạ dày và thức ăn đi ngược trở lại thực quản.  Cơ vòng thực quản dưới chịu trách nhiệm duy trì một vùng áp lực cao hơn áp lực trong dạ dày (15-30 mmHg), áp lực này chỉ tăng lên sau bữa ăn hoăc khi có tăng áp lực trong ổ bụng. Khi nuốt, cơ thắt dưới thực quản giãn ra khoảng 2 giây, kéo dài 3-5 giây. Toàn bộ cơ thắt thực quản dưới giãn ra, cho phép thức ăn được thực quản co bóp đi xuống dạ dày dễ dàng.

co-che-trao-nguoc
Cơ chế gây ra trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng.

Người bị trào ngược dạ dày thực quản, hoạt động của cơ thực quản dưới này bị rối loạn, tức là việc đóng mở hay co giãn của cơ này diễn ra không bình thường. Áp lực đóng yếu hơn bình thường, van mở vào những thời điểm không phù hợp làm cho các chất chứa trong dạ dày dễ dàng đi ngược vào thực quản. Lúc này, tần số giãn của cơ vòng dưới thực quản là lên đến trên 8 lần/giờ. Trong khi đó, người bình thường, cơ này chỉ giãn cho thức ăn đi vào dạ dày khi có phản xạ nuốt và giãn nhất thời 3-4 lần trong 1h, sau đó sẽ co thắt và đóng kín lại.

Nguyên nhân gây bệnh trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng

Những nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng có thể kể đến:

Thói quen ăn uống, sinh hoạt không lành mạnh:

  • Ăn đêm:  Nhiều người cho rằng, ăn đêm để tẩm bổ, tuy nhiên đó là quan niệm hoàn toàn sai lầm. Việc ăn đêm không chỉ khiến cân nặng của bạn tăng mà còn gây áp lực cho trương lực của cơ thắt thực quản dưới, dẫn đến cơ này bị yếu, đóng mở bất thường, gây chứng trào ngược.
  • Ăn nhiều những thực phẩm chiên rán, thực phẩm có chứa nhiều axit hoặc các loại thức ăn nhanh, gây ra nhiều áp lực cho hoạt động của dạ dày dẫn đến suy yếu và gây trào ngược.
  • Thói quen ăn nhanh, không nhai kĩ, thường xuyên bỏ bữa, ăn uống thất thường cũng có thể tạo nên những tác động xấu đến hoạt động của dạ dày.
  • Sử dụng thường xuyên các chất kích thích như rượu, bia, cà phê, thuốc lá,…
  • Có thói quen ngủ khuya, ngủ không đủ giấc hay mắc phải chứng mất ngủ.

Stress:

Khi stress kéo dài hơn bình thường hoặc yếu tố gây stress quá mạnh, theo cơ chế thần kinh, cơ thể sẽ huy động thêm cortisol để điều chỉnh các quá trình trao đổi chất của cơ thể, dập tắt các mầm mống của phản ứng tự miễn dịch và viêm nhiễm – kết quả của căng thẳng. Song, chính cortisol này lại là con dao hai lưỡi ngăn cản cơ thể tiết ra các yếu tố bảo vệ dạ dày. Cortisol làm tăng axit HCl và pepsine, là nguyên nhân chính gây ra bệnh trào ngược dạ dày thực quản, cũng như viêm loét dạ dày tá tràng – đây cũng là một yếu tố thuận lợi cho bệnh trào ngược dạ dày – thực quản.

nguyen-nhan-gay-trao-nguoc-da-day-thuc-quan
Stress là một trong những nguyên nhân dẫn đến trào ngược.

Hoạt động của dạ dày bị suy yếu:

Chức năng tiêu hóa kém khiến quá trình làm rỗng thức ăn chậm hơn – làm mạnh yếu tố tấn công – gây ra bệnh trào ngược dạ dày thực quản. Chức năng này kém có thể do:

  • Chức năng co bóp kém: Thành dạ dày có nhiều lớp cơ vòng và cơ lớp tạo nên. Khi các cơ này hoạt động kém hiệu quả, khiến thức ăn không được trộn đều. Đồng thời nhu động dạ dày giảm, thức ăn được đẩy từ dạ dày xuống ruột diễn ra không bình thường. Tất cả khiên hức ăn bị ứ đọng tại dạ dày lâu hơn, làm tăng khả năng trào ngược.
  • Thiếu axit: Axit trong dạ dày không đủ làm thức ăn không được tiêu hóa hoàn toàn, quá trình làm rỗng dạ dày lâu hơn, thức ăn mất nhiều thời gian để giải phóng khỏi dạ dày, dẫn đến trào ngược dạ dày thực quản.
  • Ngoài ra, H+ trong axit dạ dày (HCL) đóng vai trò trong phân hủy Gluco (C6H10O6). CO2, H20 và năng lượng là kết quả của quá trình đó. Thiếu axit, đồng nghĩa với không có ion H+ giúp chuyển hóa các chất trong tinh bột thành năng lượng đi nuôi cơ thể. Như vậy, dạ dày cũng bị thiếu năng lượng để hoạt động, dẫn đến chức năng tiêu hóa kém.
  • Thiếu enzyme tiêu hóa: Enzyme trong dạ dày có nhiệm vụ phá vỡ cấu trúc của thức ăn, giúp phân hủy thức ăn nhanh hơn. Như vậy, quá trình đưa thức ăn từ dạ dày đi xuống ruột bị chậm lại.

 Do bệnh viêm loét dạ dày

Dạ dày có chức năng co bóp và tiêu hóa thức ăn nên khi dạ dày bị loét, tổn thương, chức năng tiêu hóa sẽ bị ảnh hưởng. Quá trình làm rỗng thức ăn ở dạ dày bị chậm, làm tăng áp lực cho cơ thắt thực quản, tạo điều kiện cho các chất dịch dạ dày, acid HCl, có thể cả dịch mật trào ngược lên ống thực quản.

Các yếu tố bẩm sinh, tại nạn hay béo phì

Trào ngược dạ dày thực quản có thể do một số các dị tật bẩm sinh hoặc do ảnh hưởng từ các bệnh tật khác như: cơ thắt thực quản dưới yếu, bệnh nhân bị sa dạ dày, hay bệnh nhân có thoát vị cơ hoành, tai nạn… Ở trẻ nhỏ, trào ngược dạ dày thường được cho là sinh lý bình thường với triệu chứng điển hình là nôn trớ. Triệu chứng này sẽ giảm dần khi trẻ lớn hơn và sẽ mất hẳn khi trưởng thành.

Béo phì cũng là một trong nhiều yếu tố khiến bệnh trào ngược dạ dày thực quản trở nên dễ mắc. Nguyên nhân là do cân nặng gây áp lực lên dạ dày và cơ thắt thực quản dưới khiến trương lực của nó yếu đi, vì thế acid dạ dày và các chất dễ trào ngược hơn.

Triệu chứng của bệnh trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng

Ợ hơi:

Hơi được sinh ra trong quá trình chuyển hóa thức ăn. Bình thường hơi sẽ được tống ra ngoài theo đường hậu môn. Tuy nhiên khi cơ thắt thực quản dưới bị rối loạn chức năng co giãn, cụ thể là cơ thắt thực quản dưới bị giãn ra, hơi sẽ thoát ra ngoài qua đường miệng. Đó là triệu chứng ợ hơi.

trieu-chung-trao-nguoc-da-day-thuc-quan
Ợ hơi là dấu hiệu cảnh báo trào ngược

Đắng miệng, khô miệng, hôi miệng

Khi mắc phải chứng trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng, axit trong dạ dày sẽ tấn công thường xuyên vào khoang miệng, gây ảnh hưởng đến hoạt động của các bộ phận có trong khoang miệng, nghiêm trọng nhất là tuyến nước bọt.

Khi tuyến nước bọt bị tấn công do các axit trong dạ dày sẽ khiến cho lượng nước bọt tiết ra bị ảnh hưởng, nước bọt có mùi hôi cũng như kết hợp cùng những cặn thức ăn còn sót lại trong kẽ răng gây ra mùi hôi khó chịu .Đây được xem là những triệu chứng điển hình nhất của bệnh trào ngược.

Ợ nóng, ợ chua

  •  Ợ nóng: Dịch dạ dày trào ngược lên thực quản, acid hoặc dịch mật trong dịch dạ dày tiếp xúc với niêm mạc gây cảm giác nóng, nóng rát. Đây chính là hiện tượng ợ nóng. Cảm giác nóng rát lan từ thượng vị lên dọc sau xương ức, có khi lan đến vùng hạ họng hoặc lên tận mang tai, kèm theo vị chua trong miệng.
  • Ợ chua: Thường nhiều vào buổi sáng lúc bụng rỗng, đặc biệt khi đánh răng, nhiều bệnh nhân bị nôn ra nước vàng. Trương lực co bóp của dạ dày tăng lên cao nhất khi bụng rỗng, đẩy dịch dạ dày lên cao hết chiều dài thực quản, đến cuống miệng gây cảm giác ợ chua. Việc đánh răng cũng làm tăng kích thích, do vậy dễ gây nôn ở bệnh nhân trào ngược. Nước vàng, chua bệnh nhân nôn ra chính là acid trong dịch vị.
  • Các triệu chứng ợ tăng lên ra sau khi ăn no, đầy bụng khó tiêu, uống rượu, nước chua hoặc khi cúi gập người về phía trước, khi nằm nghỉ.

Buồn nôn hoặc nôn

  • Khi trào ngược dạ dày – thực quản không được điều trị đúng cách, bệnh sẽ tiến triển nặng hơn, các chất trào ngược lên thực quản không chỉ là hơi, dịch tiêu hóa mà cả thức ăn – gây hiện tượng buồn nôn, nôn.
  • Ngay cả khi bệnh chưa tiến triển nặng hơn, người bệnh cũng đã dễ nôn hơn người bình thường khi cùng chịu một tác động gây nôn giống nhau (say tàu xe, ốm nghén, thuốc điều trị ung thư …).
  • Nếu tình trạng này diễn ra ngay sau khi ăn, khả năng bị trào ngược do acid dạ dày là khá lớn.

Đau tức ngực, khó nuốt

  • Bệnh nhân trào ngược dạ dày – thực quản thường có biểu hiện đau, tức ngực, cụ thể là: cảm giác đè ép, thắt ở ngực, xuyên ra lưng, cánh tay. Tuy nhiên hiện tượng này thực chất là do đau đoạn thực quản chạy qua ngực. Khi acid trong dịch dạ dày trào ngược lên thực quản, acid kích thích vào đầu mút các sợi thần kinh trên bề mặt niêm mạc thực quản, gây cảm giác đau.
  • Hiện tượng trào ngược dạ dày thực quản lặp lại nhiều lần, theo thời gian, sẽ gây ra tổn hại nhất định cho thực quản. Niêm mạc thực quản bị phù nề do tiếp xúc acid, gây hiện tượng khó nuốt (cảm giác vướng, nghẹn sau nuốt thức ăn độ 15 giây).
  • Niêm mạc thực quản sau khi phù nề, khi lành để lại sẹo gây chít hẹp thực quản (một trong các biến chứng của bệnh) sẽ làm tăng cảm giác khó nuốt.
thuoc-dong-y-dieu-tri-trao-nguoc-da-day-thuc-quan
Tỳ Bách Thảo – Hỗ trợ điều trị trào ngược dạ dày thực quản.

Trào ngược dịch vị dạ dày lên thực quản họng không phải là một căn bệnh lạ hay quá nguy hiểm. Tuy nhiên, việc lưu ý đến những dấu hiệu để nhận biết bệnh kịp thời là khá cần thiết, giúp mọi người có thể hạn chế được tối đa nguy cơ mắc phải các biến chứng nghiêm trọng.

Post Comment