Friday, 14 Dec 2018
Chia sẻ

Thực quản là gì ? Nằm ở đâu ? Cấu tạo và chức năng như thế nào ?

Thực quản là gì ? Nằm ở đâu ? Cấu tạo và chức năng như thế nào ?
5 (100%) 1 vote

Thực quản là một trong những bộ phận đóng vai trò chính trong việc vận chuyển thức ăn đến các cơ quan tiêu hóa trong cơ thể. Vậy, liệu bạn đã biết thực quản là bộ phận gì, nằm ở đâu và có chức năng cụ thể gì trong cơ thể chưa?

Thực quản là bộ phận như thế nào?

Thực quản thực chất là một ống cơ được nối trực tiếp với dạ dày với chiều dài trung bình khoảng từ 25 đến 30cm. Lúc bình thường, thực quản có hình dạng dẹt, do nhiều thành áp sát vào nhau cấu thành. Khi đang nuốt thức ăn, thực quản sẽ có dạng hình ống.

Giải phẫu y học cho thấy thực quản có 3 đoạn chính:

  • Đoạn cổ: Thức ăn sẽ chạy trên khí quản và sau đó đến 1/3 của đoạn cổ thì sẽ bị chếch sang phía trái rồi chạy song song với khí quản tiếp tục chui qua cửa vào sau ngực và đoạn ngực
  • Đoạn ngực: Khi thức ăn chạy vào đoạn ngực sẽ tiếp tục xuyên qua cơ hoành để vào đoạn bụng.
  • Đoạn bụng: Khi thức ăn đã tới được đoạn bụng, đồng nghĩa với việc thức ăn đã gần như xuống đến phần dạ dày, chúng chỉ cần qua lỗ tâm vị nữa là xong.

Về mặt cấu tạo, thực quản gồm có 3 lớp. Cụ thể các lớp theo thứ tự từ ngoài vào trong là:

  • Lớp cơ: Gồm cơ trơn và cơ vân, 1/3 trên thực quản là cơ vân, còn 2/3 phía bên dưới là cơ trơn. Cơ trơn gồm những dải cơ dọc ở ngoài và những sợi cơ vòng ở trong. Cơ vân gồm những bó sợi cơ vân, bao quanh họng, càng xuống dưới thì càng mỏng dần và đến đoạn tâm vị thì xuất hiện lại tạo thành cơ thắt tâm vị.
  • Lớp dưới niêm mạc: Ở lớp này có các mạch máu và thần kinh.
  • Lớp niêm mạc: Lớp này được lót trong lòng thực quản và được cấu tạo bởi một lớp biểu mô, lớp đệm, lớp cơ niêm và các tuyến.

Vị trí của thực quản trong cơ thể người

Thực quản không phải là một bộ phận có vị trí cổ định mà theo y học, thực quản là một bộ phận tương đối di động. Thực quản sẽ được dính với các tạng xung quanh bằng các cấu trúc lỏng lẻo, không chắc chắn như những bộ phận khác trong cơ thể.

Ở phần cổ, thực quản có vị trí phía sau khí quản, đi xuống vùng trung thất sau và nằm ở sau tim, trước động mạch chủ ngực, xuyên qua cơ hoành ở ổ bụng và cuối cùng là nối với dạ dày.

Vị trí của thực quản cũng có thể được mô tả thông qua cấu tạo thực quản như sau:

  • 1/3 trên: Bắt đầu từ miệng thực quản (cách cung răng trên 14-15cm) cho tới bờ trên quai động mạch chủ (cách cung răng trên 25cm) đoạn này chỉ dài chừng 10cm.
  • 1/3 giữa: Bắt đầu từ bờ trên quai động mạch chủ cho tới bờ dưới tĩnh mạch phổi dưới (cách cung răng trên 33cm), đoạn này dài chừng 8cm liên quan tới các mạch máu lớn của tim.
  • 1/3 dưới: Bắt đầu từ bờ dưới tĩnh mạch phổi cho tới tâm vị (cách cung răng trên 40cm), đoạn này dài chừng 7cm.

Chức năng chính của thực quản

Thực quản được biết đến với hoạt động chính là hỗ trợ đưa thức ăn từ họng xuống dạ dày. Khi thức ăn được đưa vào cơ thể, thực quản sẽ được nâng lên sau đó giãn nở ra, kết hợp cùng với hoạt động co lại của cơ trong họng để nhận thức ăn từ miệng.

Đối với những thức ăn ở dạng lỏng, dễ tiêu hóa hay các loai đồ uống thì sẽ được vận chuyển trực tiếp xuống dạ dày. Đối với những chất đặc, khó tiêu thì sẽ được thực quản vận chuyển bằng những sóng nhu động chậm, tùy thuộc vào trọng lượng của thức ăn.

Phần thực quản dưới viên thức ăn giãn ra, sau đó thực quản trên viên thức ăn co lại. Liên tục theo cơ chế như vậy, thức ăn sẽ được đẩy đi trong lòng thực quản xuống đến tâm vị. Tâm vị lúc thường sẽ đóng kín, khi thức ăn dừng lại tại tâm vị có thể do trọng lượng của nó mà lớp cơ vân giãn ra nhanh, mở lỗ tâm vị để thức ăn rơi xuống phần dạ dày và tiếp tục quá trình tiêu hóa của chúng.

Ngoài ra, hoạt động của thực quản cũng có một số điểm đặc biệt như sau:

  • Miệng thực quản thường đóng kín để không khí không vào thực quản khi mở, nó chỉ mở ra khi thực quản thực hiện động tác nuốt.
  • Tâm vị cũng luôn được đóng kín, nó hoạt động như van một chiều để ngăn chặn sự trào ngược của dịch vị.
  • Trong các trường hợp nhược cơ, viêm niêm mạc sẽ làm các cơ thắt trên không đóng kín thường xuyên và đưa tới các rối loạn.

Những chứng bệnh thường gặp ở thực quản

Thực quản là một bộ phận đóng vai trò vô cùng quan trọng trong hoạt động của hệ tiêu hóa nói riêng và toàn bộ cơ thể nói chung. Tuy nhiên bộ phận này cũng thường xuyên gặp phải nhiều vấn đề khác nhau, gây ra những bệnh lý phổ biến như:

1. Trào ngược dạ dày thực quản

Đây là căn bệnh về thực quản- dạ dày mà 2/3 dân số trên thế giới đang mắc phải. Bệnh gây ra do cơ vòng ở thực quản bị tổn thương, dẫn đến những hoạt động đóng mở không chính xác.

Khi cơ vòng thực quản mở ra, những chất dịch trong dạ dày như acid cũng như các loại thức ăn chưa được tiêu hóa xong sẽ bị trào ngược từ dạ dày và thực quản gây ra những triệu chứng điển hình như ợ hơi, ợ chua, nóng rát vùng ngực, khô miệng, đắng miệng.

Trào ngược dạ dày thực quản có rất nhiều mức độ khác nhau với những triệu chứng sẽ ngày càng tăng lên. Nếu trào ngược không được điều trị kịp thời và đúng cách sẽ có nguy cơ tiến triển thành Barret thực quản hay nặng hơn là ung thư thực quản.

Tham khảo thêm bài viết:

2. Viêm thực quản

Viêm thực quản là căn bệnh thường xảy ra song song với một chứng bệnh khác. Nguyên nhân có thể là do bị dị tật thực quản như túi thừa, thực quản ngắn, thoát vị hoành; Trào ngược thức ăn sau khi bị viêm dạ dày cấp; Do tác động của cơ học, hóa chất độc hại trong nghề nghiệp; Dị vật thực quản; Thiếu vitamin A, B1, B6, b12, C.

Đối với căn bệnh này thường có những triệu chứng như khó nuốt, đau khi nuốt thức ăn, cảm giác nóng ran và đau lan ra cả phần lưng, chảy nước bọt, nôn ra máu, có thể gây rối loạn nhịp tim, loạn nhịp thở, suy kiệt cơ thể.

3. Bệnh tâm vị không giãn

Bệnh này thường có nguyên nhân là do chấn thương tâm thàn, bỏng nhiệt hoặc hóa chất, viêm niêm mạc thực quản, loét thực quản, xước thực quản, mắc các bệnh nhiễm trùng như cúm, sởi, bạch hầu. Triệu chứng của bệnh là thường có cảm giác khó nuốt, đau ngực, nóng rát thượng vị, cảm giác đè ép, tức ngực. Ợ nóng hoặc nôn.

4. Ung thư thực quản

Ung thư thực quản là căn bệnh thường hay gặp, và rất nguy hiểm gần giống như những căn bệnh ung thư về đường tiêu hóa như ung thư trực tràng, dạ dày… Những yếu tố gây gia tăng bệnh được kể đến như: Nghiện rượu bia, thuốc lá; Các bệnh mãn tính về ống tiêu hóa; Ăn nhiều thức ăn quá lạnh hoặc quá nóng trong một thời gian dài; Do chấn thương thực quản.

Bệnh có những triệu chứng như mệt mỏi, biếng ăn, khát nước và nôn ra máu; Có cảm giác nặng và tức ở phần ngực; Vướng víu ở cổ họng; Sút cân và da xanh nhợt nhạt.

5. Túi thừa thực quản

Túi thừa thực quản do tăng áp lực bên trong thực quản hoặc do các bạch huyết viêm, xơ sẹo. Các hạch này dính vào thành thực quản, và kéo thành thực quản giãn ra ngoài.

Các triệu chứng bao gồm: khó nuốt; khó thở, ho khan, ợ có mùi hôi thối, viêm họng, chảy nhiều nước dãi; cảm giác khó chịu sau xương ức…

6. U lành thực quản

Thường ít gặp u lành tính ở thực quản. Có nhiều loại u và thường chia làm 2 nhóm: u phát sinh từ niêm mạc và hạ niêm mạc và u phát sinh từ hạ niêm mạc và lớp cơ thành thực quản.

Dấu hiệu chủ yếu là cảm thấy thường xuyên trong thực quản có một vật lạ, ợ và nôn, đau sau xương ức. Khác với ung thư thực quản: ở u lành thì bệnh nhân đau trước khi nuốt, trong ung thư thực quản thì đau xuất hiện sau khi bệnh nhân đã có khó nuốt.

Thực quản là một bộ phận quan trọng trong cơ thể, có cấu tạo phức tạp. Việc tìm hiểu kỹ về cấu tạo cũng như hoạt động, chức năng của thực quản sẽ giúp mọi người nhanh chóng phát hiện ra các bệnh lý liên quan đến bộ phận này.

 

Post Comment